Κυριακή, 21 Απριλίου 2013

To "Ποντίκι" θυμάται τα χουντικά τραγούδια και παρατράγουδα

Από τα αριστερά προς τα δεξιά: Μακαρέζος, Παπαδόπουλος, Παττακός

Το άρθρο είναι από το τελευταίο "Ποντίκι" (19.4.2007)

Όπως θα θυμούνται οι παλαιότεροι, η συμμορία των απριλιανών που άρπαξε την εξουσία το 1967 είχε, μεταξύ των άλλων, έτοιμη μια... πατέντα με συγχαρητήρια τηλεγραφήματα που έφταναν από παντού και τα οποία μεταδίδονταν από ραδιοφώνου, για να καταδειχθεί όχι μόνο η επικράτηση της «Eπαναστάσεως» σε όλη τη χώρα αλλά και η αποδοχή της από τις λαϊκές τάξεις. Σ’ αυτό το τελευταίο ζήτημα η χούντα έδινε ιδιαίτερη προσοχή, γι’ αυτό και οι δηλώσεις νομιμοφροσύνης, οι οποίες όχι απλώς έρχονταν από «τα κάτω» αλλά ήταν ταυτόχρονα, με κάποιο τρόπο, και ... «καλλιτεχνικές» (κυρίως έμμετρες), τύχαιναν ιδιαίτερης μεταχείρισης.

Πλήθος «ποιητών εκ του προχείρου» εμπνεύσθηκαν εγκώμια, αίνους και άλλους ύμνους για το καθεστώς και τους πρωτεργάτες του και συνήθως τους έστελναν σε κάποια αρχή για τα περαιτέρω. Οι «πνευματικοί» αυτοί δημιουργοί το έκαναν είτε για γλείψιμο και κάποιο αντάλλαγμα, είτε από ψώνιο γιατί πίστευαν ότι τα έργα τους είχαν και καλλιτεχνική αξία – εξ ου και φρόντιζαν να τα εκδίδουν κι από πάνω. Με διαταγή του υπουργείου Προεδρίας, π.χ., εκδόθηκε τον Απρίλιο του 1969 ένα «πόνημα» του δημοδιδασκάλου Θ. Στραγαλινού με τίτλο «Αχτίδες από τον ήλιο της 21ης Απριλίου», το οποίο «αφιερούται εις τους πρωτεργάτας της μεγαλουργού Εθνικής Επαναστάσεως της 21ης Απριλίου 1967 εξοχωτάτους κ.κ. Πρόεδρον της Κυβερνήσεως και Υπουργόν Παιδείας Γεώργιον Παπαδόπουλον και Α’ Αντιπρόεδρον και Υπουργόν Εσωτερικών Στυλιανόν Παττακόν».Ολίγοι στίχοι αρκούν για να καταλάβει ο καθείς την «υψηλή» τούτη ποίηση:

«Στα μέσα της ανοίξεως
στην τόση ωραιότη
ανέτειλε περήφανη
τ’ Απρίλη εικοστή πρώτη.
Και γελαστός ο ήλιος
με ξέχωρη λαμπράδα
απ’ άκρη σ’ άκρη φώτισε
τη δόλια την Ελλάδα.

Τα στρατευμένα της παιδιά
τα τίμια βλαστάρια
με αρχηγούς περήφανους
αληθινά καμάρια,

βάλαν το στήθος τους μπροστά
αγνοί συνταγματάρχες
και εφωνάξαν μ’ αντρειά
στην πάντα οι κομματάρχες

και τα ρουσφέτια κι οι ψευτιές
η κατηφόρα φθάνει
καθίσετε στην άκρη σας
όλοι οι λαοπλάνοι».

Μπροστά σ’ αυτή την ποίηση ωχριά προφανώς ακόμη και ο Μέντης Μποσταντζόγλου. Ενας άλλος «ποιητής» άμα και λογοτέχνης, ο Ηρακλής Ζαχαριάδης, που αυτοπροσδιοριζόταν μάλιστα και «εθνικός», τύπωσε το 1968 υπό τον τίτλο «Τα ιδανικά μας» μια έμμετρη και «σύντομη ιστορία όλων των εποχών μέχρι και της Επαναστάσεως της 21ης Απριλίου 1967». Η ποίηση αυτή είναι περισσότερο μποσταντζόγλεια από την άλλη:

«Μας φαίνεται σαν τώρα,
που εκινήθη ο Στρατός
και έσωσε τη χώρα.
Τώρα ο Παπαδόπουλος
και ο Στρατός επίσης,
θα επιτύχουν θαύματα
ώστε η Ελλάς να ζήση».

Πολλά τέτοια... ποιητικά έργα ανθολογούνται σε μια έκδοση του 1969 που περιλαμβάνει, όπως αναφέρει, μικρό μόνο μέρος από τις χιλιάδες επιστολές και ποιήματα που κατέφθαναν βροχηδόν στις διάφορες δημόσιες υπηρεσίες. Ο συγγραφέας της εισαγωγής του βιβλίου επιχειρεί μάλιστα να εξηγήσει πού οφείλεται το πρωτοφανές αυτό φαινόμενο της μαζικής έμπνευσης:

«Η Επανάστασις της 21ης Απριλίου 1967 έγινε πηγή εμπνεύσεως και καινούργιων αισθημάτων σε πάρα πολλούς Έλληνες. Η απότομη κατάργησις του παρελθόντος που επέφερε και η αναδημιουργική πνοή που ενεφύσησε εδημιούργησαν αναμφίβολα ικανοποίηση και ένα πλήθος ελπίδων σε χιλιάδες απλούς ανθρώπους. Η Επανάστασις υπήρξε γι’ αυτούς η αφορμή να εκφράσουν σε ποιητικό λόγο αλλά και σε αυθόρμητες επιστολές ό,τι από καιρό συνειδητά ή ασυνείδητα τους κατεπίεζε, ήταν σαν ένα ηφαίστειο που εξερράγη εκτοξεύοντας ψηλά ό,τι καταπιεζόνταν από καιρό στις καρδιές».

Εδώ βρίσκονται τα πιο πολύτιμα... μαργαριτάρια:

«Δυο τρανοί συνταγματάρχες
κι ο γενναίος Παττακός
όρμισαν σαν καταρράχτες
όπως ένας κεραυνός».
Θεοφάνης Λαζάκης, Κάτω Τιθορέα).

«Μεσ’ τον Απρίλη έφθασαν
τρεις μάγοι με τα δώρα.
Ο Γιώργος Παπαδόπουλος
κι ο Παττακός στην ώρα.
Ακόλουθα στέκει πιστός
ο Νίκος Μακαρέζος
που στάθηκε στο ραντεβού
και τώρα σαν Εγγλέζος».
(Πρόδρομος Σακελάριος Μιχαηλίδης, ιερεύς).

Οι επώνυμοι

Η πρώτη επέτειος του πραξικοπήματος γιορτάστηκε «δόξη και τιμή» με ειδική φιέστα στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Ήταν εκεί όλοι οι προσκυνημένοι καλλιτέχνες πρώτης, δεύτερης και τρίτης γραμμής που (όσοι θυμούνται) προκαλούσαν θλίψη στην κοινή, αντιδικτατορική, γνώμη. Δεν βλάπτει να θυμόμαστε (αντιθέτως, βλάπτει να ξεχνάμε) και να σημειώσουμε πως τίποτα δεν τους δικαιολογεί, ούτε αν φοβήθηκαν, ούτε αν εκβιάστηκαν, ούτε φυσικά αν τους άρεσε να γλείφουν τους ισχυρούς:

Παρουσιαστής του προγράμματος ο πολύς Γιώργος Οικονομίδης.

Διευθυντές της ορχήστρας του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας οι κ.κ. Γιώργος Κατσαρός, Κώστας Κλάβας, Τάκης Αθηναίος, Τάκης Μωράκης και Ανδρέας Χατζηαποστόλου.

Τραγουδιστές και ηθοποιοί που έπαιξαν σε εθνικοχουντικά σκετς: Ρένα Βλαχοπούλου, Φώτης Δήμας, Μαρινέλλα, Γιάννης Βογιατζής, Κώστα Βουτσάς, Γιάννης Πουλόπουλος, Νινή Τζάνετ, Νίκος Σταυρίδης, Ντίνος Ηλιόπουλος, Σώτος Παναγόπουλος, Τρίο Γκρέκο, Νάντια Κωνσταντοπούλου, Ρένα Ντορ, Τζένη Βάνου, Σταμάτης Κόκοτας, Βίκυ Μοσχολιού, Τώνης Μαρούδας, Γιώργος Ζαμπέτας και ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης με το γνωστό... Βατερλό του («Γρηγόρη, μην τραγουδήσεις τον ύμνο της χούντας»).

Επικρατεί η εντύπωση πως η χούντα πρώτη απαγόρευσε τη μουσική του Θεοδωράκη. Για την ακρίβεια όμως, η απαγόρευση έγινε λίγους μήνες πριν από τη δικτατορία, επί κυβερνήσεως Παναγιώτη Κανελλόπουλου, αλλά αφορούσε τη μετάδοση της μουσικής από το ραδιόφωνο που τότε ήταν μόνο κρατικό. Η δικτατορία απλώς επεξέτεινε την απαγόρευση προς... όλα τα σημεία του ορίζοντος. Εκτός, δηλαδή, από τις ραδιοφωνικές μεταδόσεις απαγόρευσε την κυκλοφορία των δίσκων, κάθε εκτέλεση, ακόμα και την ακρόαση!

Τότε κυκλοφόρησε και το ανέκδοτο:

Ενας αστυνομικός πλησιάζει κάποιον ανύποπτο διαβάτη και, περπατώντας δίπλα του, του τραγουδάει ένα γνωστό τραγούδι του Θεοδωράκη. Αμέσως μετά τον συλλαμβάνει με την κατηγορία ότι... άκουγε Θεοδωράκη!

Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού Οδυσσέας Αγγελής υπέγραψε στις 2 Ιουνίου 1967 μια ιστορική διαταγή («Γρηγόρη, μην τραγουδήσεις τον ύμνο της χούντας»)

Λίγοι ίσως γνωρίζουν ότι το κείμενο της διαταγής του Αγγελή μελοποιήθηκε το 1968 από τον γερμανό μουσικοσυνθέτη Paul Dessau και αποτέλεσε ένα έργο του για αφηγητή, μεικτή χορωδία και ορχήστρα, προς τιμήν του Μίκη Θεοδωράκη. Ως ευτράπελος επίλογος ας χρησιμέψει η παρακάτω είδηση που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Ελεύθερος Κόσμος» στις 12 Σεπτεμβρίου 1967: «Συνελήφθη και παρεπέμφθη εις τον Βασιλικόν Επίτροπον του Εκτάκτου Στατοδικείου Αθηνών η Αθανασία Π. Παναγοπούλου, ετών 23. Εις την οικείαν της, επί της οδού Ευελπίδων 37, είχεν τοποθετήσει εις το πικ απ της δίσκους του κομμουνιστού συνθέτου Μίκη Θεοδωράκη και μετέδιδε αυτούς εις μεγάλην έντασιν. Εις τας χείρας της κατεσχέθησαν 12 δίσκοι».

πηγή: afmarx.wordpress.com

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου